Project  Binnentuin PG Immanuelkerk
Locatie Indische Buurt Noord, Gemeente Haarlem
Opdrachtgever Gemeente Haarlem 
Start ontwerp september 2023 – heden
Status schetsontwerp
In samenwerking met Laika (raming)

---

Buurtbaken
De PG Immanuelkerk wil graag een buurtbaken worden en gaat daarvoor onder andere de samenwerking aan met het Leger des Heils (LdH). Het leger wil een buurtwinkel en ontmoetingsplek inrichten in de lage aanbouw, grenzend aan de nu, nog omsloten, binnentuin. Deze nieuwe functie vraagt om een entree zonder obstakels, een open en uitnodigende ruimte die mensen welkom heet. Tegelijk wil de kerk het versteende ommuurde binnenterrein vergroenen en er een fijne verblijfsruimte van maken. Een plek waar zowel buurtbewoners als leden van de kerk en bezoekers van het Leger op een prettige manier gebruik van kunnen maken. Belangrijk is wel dat het geheel ’s nachts afgesloten kan worden.

Van omsloten tuin naar buurttuin
In eerste instantie lijkt de muur een grote kwaliteit. Hij begrenst de binnentuin en heeft de potentie om een kader te vormen voor een nieuwe groene binnenwereld. Maar al gauw blijkt de muur een echte grens; niet alleen de mensen van buiten komen niet naar binnen, de mensen die al binnen zijn, komen ook niet naar buiten. De muur zorgt voor een te grote scheiding tussen kerk en buurt. Er is daarom gekozen om de muur weg te halen waar mogelijk en het hek, waarmee de tuin ’s nachts nog steeds afgesloten kan worden, naar achter te verplaatsen.

Door het hek op te nemen in de plantvakken en de bestaande twee poorten te hergebruiken, krijgt het hek een vanzelfsprekende plek en maakt het deel uit van de tuin in plaats van dat het de tuin afsluit. Door deze ingreep ontstaat een openbare voortuin, die voortbouwt op de bestaande voortuin bij de hoofdingang van de kerk. Ook als het hek dicht is, is deze tuin toegankelijk voorbuurtbewoners. Er staan twee bankjes, gemaakt van hergebruikte materialen zoals de sierlijsten uit de muren. Er is een kruidenpluktuin en een klein grasveldje om te spelen. Een lage tuinmuur omsluit de voortuin en vormt daarmee een beschermende scheiding tussen voortuin en stoep. Enkele bomen aan de straatzijde geven de Medanstraat een groenere uitstraling.

Gebruik en materiaal
De routing doorheen de tuin is overzichtelijk en ruim. De paden zijn minimaal 1,50m breed waardoor iemand met een rolstoel zich makkelijk kan verplaatsen. Het maaiveld sluit aan op de bebouwing waardoor er geen hellingbanen meer nodig zijn.Bezoekers kunnen hun fiets neerzetten onder de luifel of bij één van de twee fietsnietjes in de voortuin. Op de plek vande huidige poort in de muur is nog steeds ruimte voor hetinrijden en parkeren van één auto. De overige parkeerplaatsen worden in de openbare ruimte opgelost in overleg met de gemeente.

Er wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van één verhardingsmateriaal, zodat de tuin als één geheel gelezen wordt. Eem deel van de gebakken klinkers die er al liggen zijn behouden bij de hoofdingang maar de overige bestrating bestaat volledig uit hergebruik van de stoeptegels waardoor de tuin een unieke uitstraling krijgt.

Kerktuin
In het achterste deel van de kerktuin ligt centraal een grasveld met een grote boom en een picknicktafel. Dit gazon biedt ruimte voor rustig spel en ontmoeting en wordt omzoomd met bloeiende planten en struiken. Tegen het gebouw aan wordt een kleine zitplek ingericht. Deze halfverharde plek is bereikbaar door middel van stapstenen en ontsluit ook de nooduitgang die zich aan deze zijde van het gebouw bevindt.

Stapstammen door de beplanting nodigen kinderen uit om te spelen en aan de rand van de luifel kunnen schommels wordenopgehangen voor de kinderen die op zondag de kerk bezoeken.

Beplanting
De borders met vaste planten, grassen en (groenblijvende) heesters volgen in hun belijning de eerder strakke lijnen bij de hoofdingang en vloeien langzaam over naar meer golvende lijnen. De aanwezige beplanting wordt verplant doorheen de tuin waardoor de voortuin opener wordt naar de straatzijde toe. Diepte, hoogte en textuur in beplanting geeft de ruimte een zachte uitstraling. Vaste planten die goed tegen zowel droogte als nattere perioden kunnen zorgen voor een duurzame inrichting.

Gevelgroen wordt ingezet om de aanbouw te verzachten. Hierdoor krijgt deze een eigen textuur, meer leesbaar als bijgebouw van de kerk. Tegelijk vormt het een extra laag in de opbouw van de tuin; gevelgroen draagt bij aan een fijner microklimaat en biedt nestel- en schuilgelegenheid voor vogels en insecten.
Drie ondergrondse reservoirs vangen het regenwater op en geven de tuin water middels een bevloeiingssysteem met sprinklers.

Een met asfalt verhard binnenterrein wordt zo een groene oase, voor mens en dier.